Dzwonnica parafialna w Bychawie od stuleci stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów miejscowego zespołu sakralnego. Dźwięk jej dzwonów towarzyszył mieszkańcom miasta w chwilach codziennej modlitwy, uroczystości religijnych i narodowych, a także w momentach żałoby, stając się trwałym symbolem ciągłości wspólnoty parafialnej oraz jej duchowej tożsamości.
Pierwsza wzmianka źródłowa o dzwonnicy pochodzi z 1781 roku i dotyczy obiektu drewnianego. Wzniesiona została jako budowla wolnostojąca, o konstrukcji czworobocznej, dwukondygnacyjnej, zwieńczonej gontowym dachem. Od początku pełniła nie tylko funkcję dzwonnicy, lecz także kostnicy, w której przechowywano ciała zmarłych przed pogrzebem. Źródła z 1862 roku wskazują na zły stan techniczny budowli i konieczność wzmocnienia jej konstrukcji poprzez zastąpienie pierwotnej podstawy fundamentem murowanym. Pomimo tych prac dzwonnica zachowała swój pierwotny kształt i charakter.
Losy dzwonnicy i jej dzwonów były ściśle związane z dramatycznymi wydarzeniami dziejowymi. Podczas I wojny światowej, po zajęciu Bychawy przez wojska austriackie w sierpniu 1914 roku, kościół parafialny został zamieniony na lazaret wojskowy, a dzwony zarekwirowane i wywiezione z przeznaczeniem na przetopienie. Według przekazów parafialnych jeden z najstarszych dzwonów udało się wówczas ukryć w ziemi, dzięki czemu ocalał. Po zakończeniu wojny, w kwietniu 1921 roku, staraniem proboszcza ks. Antoniego Kwiatkowskiego oraz parafian zawieszono trzy nowe dzwony, odlane przez ludwisarza Karola Szwabego; jeden z nich przekazano do kościoła w Starej Wsi. W 1924 roku dzwonnica została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych, co uchroniło ją przed rozbiórką i zapewniło jej ochronę konserwatorską.
W czasie II wojny światowej dzwony ponownie zostały zarekwirowane przez okupanta. Po raz kolejny ocalał jeden z nich – dzwon z 1779 roku, przelany w 1890 roku w warszawskiej odlewni „Zwoleński” i nazwany imieniem „Mikołaj”. Po wojnie dzwonnica wymagała gruntownego remontu. W 1951 roku została przesunięta o około pięć metrów na wschód, zgodnie z dawnym usytuowaniem znanym ze szkicu Michała Elwiro Andriollego z 1892 roku.
Rok 1959 przyniósł jedno z najważniejszych wydarzeń w powojennej historii dzwonnicy. Dzięki ofiarności parafian, którzy składali dobrowolne datki pieniężne oraz przekazywali metale kolorowe i monety, możliwe było zamówienie nowych dzwonów w renomowanej ludwisarni Jana Felczyńskiego w Przemyślu. Odlano wówczas dwa dzwony: „Jan Chrzciciel” o wadze około 900 kg oraz „Królowa Polski” o wadze około 450 kg. Wraz z ocalałym dzwonem „Stanisław” stworzyły one pełny zestaw dzwonów parafialnych. Ich konsekracja odbyła się 24 czerwca 1959 roku, w dzień odpustu parafialnego, pod przewodnictwem biskupa lubelskiego Piotra Kałwy.
W kolejnych dziesięcioleciach dzwonnica pozostawała ważnym elementem życia religijnego i historycznego parafii. W 2024 roku dzwony zostały wyposażone w nowoczesny napęd elektromagnetyczny, co umożliwiło ich dalsze użytkowanie przy jednoczesnym poszanowaniu zabytkowej substancji obiektu.
ZWIEDZANIE:
Wnętrze obiektu zamknięte dla zwiedzających.
